آثار نظامی گنجوی :

نظامی گنجوی یک خمسه بسیار معروف و مشهور دارد خمسه به معنی پنجگانه می باشد خمسه شامل مخزن الاسرار هفت پیکر لیلی و مجنون خسرو و شیرین اسکندرنامه و اقبالنامه بود . اسکندرنامه که شامل شرفنامه و اقبالنامه است . یک کتابند اما در دو بخش . این آثار در قالب مثنوی که هر بیت آن قافیه و ردیف جداگانه دارد سروده شده اند. جذابیت آثار او به خاطر استفاده کردن از مضامین مختلف در آثارش است . با وجود آنکه علاقه عمیقی به عرفان و نجوم و تمثیل دارد در همه جای آثار به این موارد نپرداخته است.

  • مخزن الاثرار

  • هفت پیکر

  • اسکندرنامه

  • خسرو و شیرین

  • لیلی و مجنون

مخزن الاسرار :

این کتاب که قدیمی ترین مثنوی نظامی گنجوی به حساب می آید شامل موارد بسیار عمیق عارفانه هست ابتدای کتاب ستایش خدا و پیامبر و بعد توضیح مواردی از مسائل عرفانی در انتهای کتاب داستان های جذاب و بسیار زیبا در تکمیل کتاب آورده است.

هفت پیکر نظامی گنجوی :

هفت پیکر یک کتاب تمثیلی و عاشقانه به حساب می آید . ماجرای کتاب در مورد بهرام گور است که ۷ معشوقه دارد که دختران پادشاهان هفت اقلیم جهانند و برای هر کدام از آنها یک گنبد و یا قصر بسیار زیبا ساخت است و هر بار مهمان یکی از این گنبد هاست . داستان های این کتاب حاوی مطالب زیبا و آموزنده بسیاری است.

اسکندرنامه :

اسکندرنامه شامل دو بخش است : شرفنامه و اقبالنامه . در این کتاب نظامی اسکندر مقدونی را با دو ویژگی خاص معرفی می کند‌‌. در قسمت اول اسکندر سرداری دلیر و شجاع و جنگنده معرفی می شود که بسیاری از نقاط دنیا را به تصرف خود درآورده است . در قسمت دوم اسکندر پیامبری پاک و بی آلایش است که دیگران را با اعمال و افکارش به راه درست راهنمایی میکند.

خسرو و شیرین:

عاشقانه‌ای جذاب و زیبا و دوست داشتنی . ماجرای عشق خسرو پرویز پادشاه ساسانی به شیرین شاهزاده ارمنی تبار . توصیف لحظه های عاشقانه ونیز توصیفات زیباییهای شیرین با جذابیت خاصی برای خوانندگان ترسیم شده است. خسرو و شیرین بدون شک زیباترین اثر نظامی به شمار می رود شاید ماجرای کتاب به اشکال دیگری توسط شاعران و نویسندگان دیگر گفته شده باشد اما زبان لطیف و شیرین و موزون نظامی خسرو و شیرین او را از بقیه موارد مشابه انصافا متفاوت جلوه می‌دهد . ماجرای عشق فرهاد به شیرین در این کتاب از زیبایی فراوانی برخوردار است . در بهترین قسمت این ماجرا مناظره‌ی خسرو با فرهاد بر سر عشق شیرین طرفداران زیادی دارد.

لیلی و مجنون :

لیلی و مجنون حکایت عاشقی پرسوز و گداز قیس بن بنی عامر معروف به مجنون به دختری لیلی نام از قبیله سعد است. این ماجرایی عاشقانه از جمله افسانه های قدیمی اعراب در زمان جاهلیت بوده است نظامی با توجه به این پیشینه قصه پر سوز و گداز و هیجان آمیز و شورانگیز عشق مجنون به لیلی را به تصویر کشیده است . بنابر مشهور لیلی معشوقه‌ی زیبایی نبوده اما مجنون به جای مو ، پیچشِ موی نگارش را می دیده‌است.

نظامی از جمله شاعران و داستان سرایانی است که سبک نگارش و سرایش ویژه‌ای دارد. سبکی که مختص خود اوست . او در تمثیل زبانزد است ، با این وجود ایرادی که خیلی‌ها به آثار او می گیرند در دراز گویی و طول و تفسیر بیش از حد است که به لحاظ ادبی به آن اطناب می گویند کسی که با آثار نظامی انس گرفته باشد حتی دراز گویی های او نیز برایش جذاب است منکر این نمی شوم که گاهی آنقدر حوصله خواننده سر می‌رود که ترجیح می دهد. چند صفحه را ورق بزند و به ادامه داستان در صفحات بعد بپردازد ! با این وجود کسی که شیفته زبان نظامی می شود ، شیرینی و حلاوت عمیقی را در آثارش احساس می کند. همین موضوع باعث می شود که از بیت به بیت آثار او لذت کافی و وافی را ببرد.